Sardes Antik Kenti ve Bin Tepe Lidya Tümülüsleri, 2025'te UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne kaydedildi. Sardes, MÖ sekizinci ile altıncı yüzyıllar arasında güçlü bir Demir Çağı uygarlığı olan Lidyalıların başkentiydi.
Başkent ve mezar peyzajı
Surlar, teraslar, yerleşim alanları ve kutsal mekânlar kentin örgütlenmesine ilişkin bilgiler sunuyor. Bin Tepe'deki büyük tümülüsler ise mezar mimarisiyle toplumsal güç ilişkilerini birlikte düşünmeye imkân veriyor.
UNESCO kaydı, Lidyalıların erken sikke üretimiyle bağını da vurguluyor. Sardes'in önemi Lidya dönemiyle bitmedi; kent Pers, Helenistik, Roma ve Bizans dönemlerinde de kullanıldı. Bu nedenle alan, tek bir döneme ait donmuş bir görüntüden çok katmanlı bir tarih sunuyor.
Farklı dönemler aynı alanda üst üste
Lidya başkentinin sonraki imparatorluklar döneminde de önemini koruması, bugün görülen her kalıntının aynı yüzyıla ait olmadığını hatırlatıyor. Kent ile mezar peyzajını birlikte değerlendiren kayıt, yaşam alanları ve anıtsal gömüler arasındaki ilişkiyi öne çıkarıyor. Bu nedenle bir sütun, sur veya tümülüsün anlamı bulunduğu dönemle birlikte ele alınmalı. Sardes'i okumak, farklı siyasi ve kültürel evrelerin aynı coğrafyada bıraktığı izleri birbirinden ayırt etmeyi gerektiriyor.
