Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi 13. Zirvesi'ne ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Zirvede ekonomik bütünleşme, Hazar Geçişli Doğu-Batı Orta Koridoru'nun geliştirilmesi, Türk Yatırım Fonu'nun etkin kullanımı, dijital ticaret ve üye ülkeler arasındaki ticaret engellerinin azaltılması gibi konuların öne çıktığını belirten Bolat, Türkiye'nin dönem başkanlığı süresince bu kararların takibini yapacağını ifade etti.
Özbekistan ile imzalanan Tercihli Ticaret Anlaşması'nın kapsamının genişletildiğini kaydeden Bolat, yeni ek protokol ile gümrüklerden geçen taşıt ve eşyalara dair ön bilginin elektronik ortamda paylaşılacağını bildirdi. Bu düzenlemelerin, Türkiye ile Özbekistan arasındaki 2025 yılında 3,1 milyar dolar olan ikili ticaretin, belirlenen 10 milyar dolarlık hedefe ulaşmasına katkı sağlayacağı belirtildi. Ayrıca Kazakistan ile 15 milyar dolarlık ticaret hacmi hedefine ulaşılmasının da ortak öncelik olduğu vurgulandı.
Gümrük işlemleri ve dijital ticaret
Gümrük süreçlerinin hızlandırılmasına yönelik çalışmalar kapsamında, Özbekistan ile imzalanan protokolün tadiliyle taşıt ve eşya verilerinin gümrük idareleri arasında elektronik ortamda paylaşılmasının sağlanacağı ifade edildi. Bu sayede sınır kapılarındaki bekleme sürelerinin kısaltılması, ikili ve transit ticaretin daha hızlı ve güvenli bir yapıda yürütülmesinin hedeflendiği aktarıldı.
Kazakistan ile gümrük kontrol prosedürlerinin basitleştirilmesi ve bilgi değişimi konusunda anlaşmalar yapıldığı belirtilirken, Kara Ulaştırması Karma Komisyonu toplantılarında kotaların artırılması ve elektronik geçiş belgesine geçilmesi yönündeki çalışmaların sürdüğü kaydedildi. Kağıtsız ticarete geçiş amacıyla basitleştirilmiş gümrük hattı, elektronik izin (e-Permit), elektronik taşıma senedi (e-CMR) ve dijital tır alanlarında yoğun mesai harcandığı bildirildi. Ayrıca, 'TDT Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması'nın yürürlüğe girmesiyle kağıtsız ticaret, elektronik faturalandırma ve elektronik imza gibi konularda ortak kuralların uygulanması bekleniyor.
Müteahhitlik ve yatırım projeleri
Türk müteahhitlik firmalarının bölgedeki kalkınmaya katkılarına değinen Bolat, müteahhitlerin Kazakistan'da toplam değeri 30 milyar doları aşan 550 proje, Özbekistan'da ise 9,5 milyar doları aşan 333 proje üstlendiğini belirtti. Kazakistan ile imzalanan 'KEK Eylem Planı' kapsamında bir müteahhitlik heyeti düzenlenmesi ve hafif sanayi dahil ortak yatırım projelerinin değerlendirilmesi planlanıyor. Özbekistan ile de yatırım iş birliklerini geliştirmek amacıyla karşılıklı heyet ziyaretleri gerçekleştirilmesi hedefleniyor.
Özbekistan ile kurulan 'İş Dünyasının Desteklenmesine Dair Yüksek Düzeyli Konsey'in, iki ülke iş dünyası arasındaki iş birliğine üst düzey bir zemin sağlayacağı ifade edildi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ve Özbekistan Cumhurbaşkanlığı İdaresi Başkanı eş başkanlığında toplanacak konsey ile ticaret ve yatırım projelerine ivme kazandırılması amaçlanıyor. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz'ın kasım ayında iş insanlarıyla birlikte Özbekistan'ı ziyaret edeceği, 24 Aralık'ta ise Türkiye'de Türkiye-Özbekistan KEK 9. Dönem Toplantısı'nın gerçekleştirileceği belirtildi.
Orta Koridor'un stratejik önemi
Hazar Geçişli Doğu-Batı Orta Koridoru'nun, Asya ile Avrupa arasında Kuzey Koridoru'na kıyasla daha kısa ve güvenli bir ticaret yolu sunduğuna dikkat çeken Bolat, vizyonun koridoru demir yolları, limanlar, kara yolu bağlantıları ve gümrük sistemlerinin birbirini tamamladığı bütünleşik bir ekonomik sisteme dönüştürmek olduğunu söyledi. Kazakistan ve Özbekistan'ın bu yapının temel ortakları arasında yer aldığı ifade edildi.
Koridor üzerindeki ülkelerle taşıma tarifelerinin uyumlaştırılması, sınır geçişlerinin hızlandırılması, Türkiye-Azerbaycan-Özbekistan üçlü mekanizması ve Çin-Kırgızistan-Özbekistan demir yolu gibi yeni yük akışı sağlayabilecek projelerin önemine değinildi. Orta Koridor'un, TDT Dönem Başkanlığı süresince önemli başlıklar arasında yer almaya devam edeceği kaydedildi.
