Türk Dünyası’nın geleceğini şekillendiren Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Devlet Başkanları Konseyi Zirvesi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde Ankara Beştepe Millet Sergi Salonu’nda gerçekleştirildi. Zirveye Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yanı sıra Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov ve Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov katıldı. Ayrıca gözlemci ülkelerden Türkmenistan Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov ve KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev de toplantıda hazır bulundu.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, açış konuşmasında zirvenin temasının ‘Türk Yüzyılı: Dilde Fikirde İşte Birlik’ olarak belirlendiğini ifade etti. Dilde birliğin ortak hazineyi yaşatmak ve birbirini aracısız anlamak anlamına geldiğini belirten Erdoğan; fikirde birliğin ortak strateji geliştirmek, işte birliğin ise kararları neticeye dönüştürmek olduğunu vurguladı. Türk dünyasının bir aile fotoğrafı olduğunu dile getiren Erdoğan, “Türk Dünyası’nın aile fotoğrafında ayrılığa, gayrılığa, ihtilafa yer yoktur. Hepimiz biriz, beraberiz, ezelden ebede kadar inşallah kardeşiz” dedi.
Dönem başkanlığı ve dijital hedefler
Türkiye'nin Teşkilat'ın dönem başkanlığını Azerbaycan'dan devraldığını açıklayan Erdoğan, bu süreçte kurumsal birikimi somut kazanımlara dönüştürmeyi hedeflediklerini belirtti. Ortak dilin yaygınlaştırılması, kültürel etkinliklerin desteklenmesi ve seyahatlerin kolaylaştırılması gibi alanlarda ilerleme kaydedilmesi gerektiğini ifade etti. Ayrıca, Oğuz, Kıpçak ve Karluk dil gruplarını kapsayacak büyük bir Türk dili modelinin geliştirilmesi için üye ülkelerin katkı sunmasını beklediklerini dile getirdi.
Dijital kalkınma kapsamında yapay zeka eylem planının sonuç odaklı ilerletileceğini kaydeden Erdoğan, siber güvenlik ve siber iş birliği mutabakatının hayata geçirilmesini beklediklerini söyledi. Ülkelerin pazarlarını tek bir çatı altında buluşturabilecek ortak bir dijital ticaret platformu kurulabileceğine değinen Erdoğan, uzay alanındaki ortak uydu projesinin de öncelikler arasında olduğunu belirtti.
Ticaret ve stratejik hatlar
Türk dünyasını doğudan batıya uzanan güçlü bir ticaret, ulaştırma ve enerji merkezine dönüştürme hedefi üzerinde duruldu. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Trans-Hazar-Doğu-Batı Orta Koridoru'nun yarının ticaretine yön verecek stratejik bir hat olduğunu vurguladı. Üye ülkelerin milli hassasiyetlerini gözeterek 'kazan-kazan' anlayışıyla hareket etmeleri gerektiğini belirten Erdoğan, ortak çıkarların büyütülmesi çağrısında bulundu.
İkili görüşmeler ve yeni genel sekreter
Zirve kapsamında Cumhurbaşkanı Erdoğan; Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhammedov, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov ve KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile bir araya geldi. Erhürman ile görüşmesinde, Kıbrıs Türklerinin hak ve menfaatlerinin korunmadığı bir sürecin Kıbrıs'ta kalıcı çözüm için anahtar olamayacağını ifade eden Erdoğan, KKTC'nin TDT'de temsil edilmesinden memnuniyet duyduğunu belirtti. Ayrıca Azerbaycan'ı temsilen katılan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov'u da kabul etti.
Zirvede TDT'nin yeni Genel Sekreteri olarak Özbekistan'dan Mirvahid Azimov açıklandı. Görev süresi sona eren Kubanıçbek Ömüraliyev'e teşekkür eden Erdoğan, yeni Genel Sekreter Azimov'a başarılar diledi. Azimov ise stratejik amaçları hayata geçirmek ve kardeş halkları daha fazla kenetlemek için çalışacağını ifade etti.
Ankara Bildirisi ve bölgesel meseleler
Zirve sonunda 163 maddeden oluşan Ankara Bildirisi imzalandı. Bildiride, Türk Dünyası'nın birliği ve dayanışmasının stratejik önemine dikkat çekilirken, TDT'nin bölgesel ve uluslararası barışa katkı sunan etkili bir platform olarak güçlendirilmesi kararlılığı vurgulandı. Üye devletlerin egemenliğine, toprak bütünlüğüne ve iç işlerine karışmama ilkelerine saygı gösterilmesi hatırlatıldı.
Bildiride ayrıca Gazze, Suriye ve Kıbrıs meselelerine de değinildi. Kıbrıs meselesinin Ada'daki mevcut gerçekler temelinde sürdürülebilir bir çözüme ulaştırılması ihtiyacı belirtilirken, Kıbrıs Türk halkının eşit haklarının güvence altına alınmasına destek verildi. Gazze'de güvenlik ve istikrarın sağlanması için BM kararlarının uygulanması gerektiği, Suriye'nin toprak bütünlüğüne destek verildiği ifade edildi.
Spor alanında ise üye ülke vatandaşı futbolcuların liglerde 'yabancı olmayan futbolcu' statüsünde yer alması ve milli takımlar düzeyinde bir 'Türk Kupası' turnuvası düzenlenmesi yönündeki istişareler kayda geçirildi.
Liderlerin görüşleri
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, teşkilatın prestijini artırmak amacıyla iş forumunun gelecek yıl Kazakistan'da düzenlenmesini önerdi ve Rusya'nın da teşkilata katılımı için adımlar atılması gerektiğini belirtti. KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Türk dünyası ile Doğu Akdeniz arasında ekonomik, bilimsel ve kültürel bir köprü olma hedefiyle hareket etmeye hazır olduklarını söyledi.
Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov ise Güney Kafkasya'da uzun vadeli ve güvenilir bir barışın sağlanması gerektiğini belirterek, barış anlaşmasının imzalanması için gerekli adımların Ermenistan tarafından atılmasını beklediklerini ifade etti.
