Japon inanışına göre şiddet, cinayet, intihar veya yalnızlık gibi trajik nedenlerle hayatını kaybeden insanların ruhları, öldükleri mekânı terk etmiyor. Batıl inançların güçlü olduğu ülkede bu durum, emlak sektöründe Jiko Bukken olarak adlandırılan 'olaylı mülkler' kategorisini oluşturuyor.
2021 yılında Japon hükümeti tarafından yürürlüğe konulan yönergelere göre emlakçılar; intihar, cinayet, yangın sonucu ölüm ve cesedin uzun süre bulunamadığı vakaları bildirmekle yükümlü kılınmıştır. Bu bildirim zorunluluğu kiralık mülklerde olayın üzerinden en fazla 3 yıl geçmeden uygulanırken, satılık mülklerde herhangi bir zaman sınırlaması bulunmuyor.
Dünyadaki farklı uygulamalar
Dünya genelinde mülklerdeki ölüm vakalarının bildirilmesi konusunda farklı kurallar uygulanıyor. İngiltere'de mülkte birinin öldüğünü açıklama zorunluluğu bulunmazken, ABD'de durum eyaletlere göre farklılık gösteriyor. Örneğin Kaliforniya'da 3 yıl şartı aranırken, Arizona ve Oregon'da böyle bir yükümlülük bulunmuyor.
Dijitalleşme ve değişen algı
Geçmişte toplum tarafından uzak durulan bu evler, dijital çağın etkisiyle daha erişilebilir hale geldi. 2005 yılında kurulan ve harita üzerinde olaylı mülkleri listeleyen Oshimaland web sitesi, günümüzde geniş bir veritabanına dönüştü. Artan konut fiyatları ve yaşam maliyetleri de kamuoyunun bu mülklere bakışını değiştirmeye başladı.
Yapılan güncel anketler, Japon halkının yarısından fazlasının, mülklerin ucuz olması durumunda bir jiko bukken kiralamaya sıcak baktığını ortaya koyuyor.
Uygun fiyatlı konut fırsatları
Tokyo'da emlakçılık yapan Erik Oskamp, Japonların bu tür mülklere karşı isteksiz olduğunu ve özellikle mutfaktan mezarlık görülebilen dairelerin kiralanmasının zor olduğunu belirtiyor. Oskamp, bir dairede intihar vakası yaşanması durumunda kiracıların binayı terk ettiğini ifade ediyor.
Setagaya bölgesinde 25 metrekarelik bir stüdyo dairede yaşayan genç eğlence sanatçısı Ryua, bir önceki kiracının intihar etmiş olması sayesinde normalde 62 bin yen olan kirayı %30 indirimle 45 bin yen olarak ödediğini ve bu kararından memnun olduğunu dile getiriyor. Ryua, dört yıldır aynı evde yaşadığını ve sürekli ayak sesleri ile doğaüstü olaylar deneyimlediğini söylüyor.
Doğaüstü olaylara inanmayanlar ve yabancılar için bu durum büyük fırsatlar sunabiliyor. Kagoshima'da yaşayan Amerikalı tur rehberi Diane Tincher, yalnız ölen yaşlı bir kadının ardından değeri düşen 3 yatak odalı devasa bir evi, 45 milyon yenlik piyasa değeri yerine 20 milyon yene satın aldığını bildirdi. Tincher, 'Hayaletlere inanmıyorum ama Japonların batıl inançlı olduğunu biliyorum. Eğer bir hayalet varsa, böylesine muhteşem ve uygun fiyatlı bir evde yaşadığım için her gün ona şükrediyorum.' sözleriyle durumu özetledi.
