Ulusal yetki alanları dışındaki denizlerde biyolojik çeşitliliği ele alan BBNJ Anlaşması, 17 Ocak 2026'da yürürlüğe girdi. Anlaşma metni 19 Haziran 2023'te kabul edilmişti.
Dört temel çalışma alanı
Düzenleme; deniz genetik kaynaklarından doğan yararların paylaşımı, koruma alanları gibi mekânsal araçlar, çevresel etki değerlendirmeleri ve kapasite geliştirme ile teknoloji aktarımı başlıklarını kapsıyor.
Yürürlüğe giriş, bu alanlarda ortak karar ve uygulama mekanizmalarının işletilmesi için bir aşama. Bütün okyanusların aynı gün koruma alanına dönüştüğü veya her devletin otomatik olarak anlaşmaya taraf olduğu anlamına gelmiyor. Korumanın somut sonuçları, tarafların daha sonraki kararları ve uygulamalarıyla şekillenecek.
Bilimsel kapasite ve karar mekanizmaları
Anlaşmanın teknoloji aktarımı başlığı, deniz araştırmalarına katılma olanakları arasındaki farklarla da ilgili. Genetik kaynaklardan elde edilen yararların paylaşılması ile çevresel etkilerin değerlendirilmesi aynı çerçevede ele alınıyor. Taraflar konferansı ve finansman düzeni gibi kurumsal araçlar, metnin nasıl uygulanacağını şekillendirecek. Dolayısıyla yürürlük tarihi hukuki başlangıcı gösterirken, denizdeki koruma faaliyetlerinin kapsamı bilimsel değerlendirmeler ve ortak kararlarla somutlaşacak.
